ผ้าทอชนิดต่างๆ
คำนิยามจากมาตรฐาน มผช.
| |
ผ้าทอชนิดต่างๆ |
เพื่อช่วยให้ผู้ที่เข้ามาค้นหาสินค้า
OTOP เกี่ยวกับผ้าทอของไทย
มีความเข้าใจในผ้าชนิดต่างๆมากขึ้น
|
| ผ้ากาบบัว
(Lotus Spathe / Lai Kab Bua Fabric) 1. ผ้ากาบบัว หมายถึง ผ้าที่มีลวดลายเอกลักษณ์ เป็นลายริ้วตามลักษณะของผ้าซิ่น ลายทิว โดยใช้เส้นด้ายยืนอย่างน้อย 2 สี และใช้เส้นด้ายพุ่งหลายสีและทอด้วยเทคนิค แบบต่างๆประกอบด้วย การสอดเส้นด้ายพุ่งควบเส้น(เส้นด้ายหางกระรอกหรือมับไม) เส้นด้ายพุ่งมัดหมี่และการสอดลวดลายแบบขิด 2. ผ้ากาบบัวจก หมายถึง ผ้ากาบบัวที่เส้นด้ายยืนเป็นลายริ้ว และเพิ่มเติมโดยใช้ วิธีจกหรือสอดเฉพาะเส้นด้ายสีให้เกิดลวดลายเป็นช่วง ๆ ที่เรียกว่า ลายกระจุกดาว หรือเกาะลายดาว 3. ผ้ากาบบัวยก หรือผ้ากาบบัวคำ หมายถึง ผ้ายก บางครั้งเรียกขิด มีลวดลาย เต็มผืนผ้าซึ่งผู้ทอต้องใช้ความประณีต ใช้เส้นด้ายพุ่งพิเศษสอดเพิ่มเติมตรงส่วน ที่เป็นลวดลาย เช่น ดิ้นทอง หรืออาจสอดแทรกด้วยดิ้นเงิน หรือดิ้นสีต่างๆ หรือ ใช้ไหมสีต่างๆ 4. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 5. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 6. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ . |
มผช.13(1)/2546 |
|
|
| ผ้าแพรวา
(Prae Wa Fabric) 1. ผ้าแพรวา หมายถึง ผ้าที่มีลวดลายเอกลักษณ์ ประกอบด้วยลายดอกใหญ่หรือ ลายหลัก ลายคั่น และลายเชิงผ้าการทอจะใช้ขนเม่นหรือไม้ปลายแหลมเขี่ยหรือ สะกิดเส้นด้ายยืนให้สูงขึ้นตามลวดลายที่กำหนด ปัจจุบันใช้ตะกอพิเศษสำหรับ ยกเส้นด้ายยืนตามลวดลายที่ได้จัดเตรียมไว้ แล้วใช้นิ้วจกเส้นด้ายที่เพิ่มพิเศษ แต่ละสีให้เกาะเกี่ยวเป็นลวดลายอยู่ในแถวเดียวกันเหมือนการทอจก หรือสอด เส้นด้ายพุ่งที่เพิ่มพิเศษเพียงสีเดียวเป็นลวดลายยาวตลอดหน้าผ้าเหมือนการ ทอขิด หรือสอดเส้นด้ายพุ่งที่เพิ่มพิเศษเป็นลวดลายให้อยู่ห่างกันเป็นช่วงๆ หรือเป็นกลุ่มๆ ผ้าแพรวามีทั้งแบบใช้เส้นด้ายพุ่งที่เพิ่มพิเศษหลายสีในลวดลาย ซ้ำกันและไม่ซ้ำกันตลอดทั้งผืน ผ้าแพรวาสองสี และผ้าแพรวาจกดาว 2. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม . |
มผช.14(1)/2546 |
|
|
| ผ้าขิด
(Khit Fabric) 1. ผ้าขิด หมายถึง ผ้าลวดลายที่ได้จากการทอด้วยการเพิ่มเส้นด้ายพุ่งพิเศษ โดยใช้ขนเม่นหรือไม้ปลายแหลมงัด ช้อน หรือสะกิดเส้นด้ายยืนบางเส้นให้ สูงขึ้น และเว้นบางเส้นไว้เป็นช่วงๆ ตลอดหน้าผ้า ทำให้เส้นด้ายยืนเกิดเป็น ช่องว่างเล็กบ้างใหญ่บ้างตามจังหวะของลวดลายที่กำหนด เรียกว่า “เก็บขิด” ปัจจุบันใช้ตะกอ (เขา) ที่ทำขึ้นพิเศษสำหรับยกเส้นด้ายยืน แล้วจึงสอดเส้น ด้ายพุ่งที่เพิ่มพิเศษตามช่องเส้นด้ายยืนไปจนตลอดความกว้างของหน้าผ้า 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม่ 4. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ |
มผช.15(1)/2546 |
|
|
| ผ้าหางกระรอก 1. ผ้าหางกระรอก หรืออาจเรียกว่า “ผ้าควบเส้น” หมายถึง ผ้าลวดลาย ที่ได้จากการทอโดยใช้เทคนิคการควบเส้นด้ายที่มีสีต่างกันตั้งแต่ 2 เส้น ขึ้นไป แล้วปั่นตีเกลียวรวมเป็นเส้นเดียวกัน ใช้ทอเป็นเส้นด้ายพุ่งหรือเป็น เส้นด้ายยืนอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือใช้ทั้งสองอย่างในผ้าผืนเดียวกัน 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 4. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ |
มผช.16(1)/2546 |
|
|
ผ้ามัดหมี่ (Mudmee Fabric) 1. ผ้ามัดหมี่ หมายถึง ผ้าลวดลายที่ได้จากการทอโดยใช้เส้นด้ายที่ใช้ เทคนิคการมัดย้อมเส้นด้าย โดยการใช้เชือกมัดให้เป็นลวดลายตามที่ กำหนดก่อนแล้วจึงนำไปย้อมสี จะมัดย้อมกี่สีก็ได้ตามต้องการ แล้วจึง นำไปทอ เทคนิคการมัดย้อมเส้นด้ายมี 3 แบบ คือ มัดหมี่ที่ย้อม เฉพาะเส้นด้ายพุ่ง มัดหมี่ที่ย้อมเฉพาะเส้นด้ายยืน และมัดหมี่ที่ย้อม ทั้งเส้นด้ายยืนและเส้นด้ายพุ่ง และให้รวมถึงผ้ามัดหมี่ที่นำลายทออื่น มาเป็นลายประกอบหรือลายคั่น เช่น ลายขิด 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 4. เส้นด้ายใยปะดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ |
มผช.17(1)/2546 |
|
|
| ผ้าทอมือลายขัดพื้นฐาน 1. ผ้าทอมือลายขัดพื้นฐาน ซึ่งต่อไปในมาตรฐานนี้จะเรียกว่า “ผ้าทอลายขัด” หมายถึง ผ้าทอลายขัดแบบพื้นฐานที่เกิดจากการขัดสานกันระหว่างเส้น ด้ายยืนกับเส้นด้ายพุ่ง โดยปกติในโครงสร้างผ้า 1 ลายซ้ำจะประกอบด้วย เส้นด้ายยืน 1 เส้น และเส้นด้ายพุ่ง 2 เส้น ขัดกัน แต่ทั้งนี้อาจใช้เส้นด้ายยืน มากกว่า 2 เส้น และเส้นด้ายพุ่งมากกว่า 1 เส้นก็ได้ 2. เส้นด้ายใยธรรมชาติ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากใยธรรมชาติของ พืช เช่น ปุยฝ้าย ใยกัญชง ใยสับปะรด 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 4. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ |
มผช.18(1)/2546 |
|
|
| ผ้าลายน้ำไหล
(Lai Nam Lai Fabric) 1. ผ้าลายน้ำไหล หรืออาจเรียกว่า “ผ้าทอแบบเกาะหรือล้วง” หมายถึง ผ้าลวดลายที่ได้จากเทคนิคการทอโดยใช้เส้นด้ายพุ่งหลายสีสอดย้อน กลับไปมาเป็นช่วงๆ ด้วยเทคนิคการทอแบบขัดสานธรรมดา และใช้ วิธีผูกห่วงรอบเส้นด้ายยืนเพื่อเกาะเกี่ยวและยึดเส้นด้ายพุ่งแต่ละช่วง ไว้เป็นการเพิ่มความแข็งแรงให้กับเนื้อผ้ามีทั้งการทอลวดลายต่อ เนื่องเต็มผืนผ้า หรือทอเป็นลวดลายบางส่วน หรือทอเป็นลวดลาย ผสมผสานกับลวดลายอื่น เช่น ลายพื้นสีต่างๆ ลายจก ลายขิด อาจ สอดแทรกด้วยเส้นไหมแท้หรือดิ้นสีต่างๆ 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 4. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ และดิ้น |
มผช.47/2546 |
|
|
| ผ้าจก
(Jok Fabric) 1. ผ้าจก หมายถึง ผ้าลวดลายที่ได้จากเทคนิคการทอโดยใช้นิ้วมือหรือวัสดุ ปลายแหลม เช่น ขนเม่น นับเส้นด้ายยืน ยกขึ้น แล้วจกเส้นด้ายเพิ่มพิเศษสี ต่างๆ ตามลวดลายที่ต้องการ ผ้าจกมีทั้งลวดลายจกเต็มผืนผ้า หรือลวดลาย จกเป็นบางส่วน หรือลวดลายจกผสมผสานกับลวดลายอื่น เช่น ลายขิด อาจสอดแทรกด้วยเส้นด้ายฝ้าย หรือเส้นไหมแท้ หรือเส้นด้ายใยประดิษฐ์ หรือเส้นใยโลหะ 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 4. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ และดิ้น 5. เส้นใยโลหะ หมายถึง เส้นใยที่ได้จากการรีดเส้นเงิน หรือเส้นทอง |
มผช.48/2546 |
|
|
| ผ้ายกมุก
(Yok Muk Fabric) 1. ผ้ายกมุก หมายถึง ผ้าที่มีลวดลายเอกลักษณ์ที่ได้จากการเพิ่มเส้นด้ายยืน พิเศษด้วยเทคนิคการทอโดยใช้เส้นด้ายยืน 1 ชุด ชุดแรกใช้เส้นด้ายยืนสี เดียวหรือหลายสีทอเป็นพื้นลายขัดธรรมดา ชุดที่สองใช้เส้นด้ายยืนที่เพิ่ม พิเศษจากเส้นด้ายยืนธรรมดา มีสีเดียวหรือหลายสี อาจสอดแทรกด้วยเส้น ไหม หรือดิ้นสีต่างๆ ลักษณะลวดลายผ้ายกมุกเป็นรูปลายซ้ำยาวติดต่อกัน เป็นเส้นริ้วหรือแถบตามทิศทางของเส้นด้ายยืน ลวดลายเรียงชิดติดกัน หรือเว้นระยะห่างกันจนเต็มหน้าผ้า 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 4. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ และดิ้น 5. เส้นด้ายยืนพิเศษ หมายถึง เส้นด้ายยืนอีกชุดหนึ่งสำหรับใช้ยกดอก มี สีเดียว หรือหลายสี |
มผช. 49/2546 |
|
|
| ผลิตภัณฑ์ม่อฮ่อม(Mo
Hom Fabric) 1. ผลิตภัณฑ์ม่อฮ่อม หรือผลิตภัณฑ์หม้อฮ่อม หรือผลิตภัณฑ์หม้อห้อม หมายถึง ผ้าผืนและผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่นำผ้ามาตัดเย็บเป็นเสื้อผ้า และเครื่องใช้ ต่างๆ ย้อมมือด้วยสีธรรมชาติจากต้นฮ่อมหรือต้นคราม มีสีน้ำเงิน อาจนำไปผ่าน กระบวนการตกแต่งด้วยวิธีต่างๆ เช่น การฟอกสี การปักลวดลาย การเขียนลาย ด้วยสี เขียนลวดลายด้วยเทียนแล้วนำไปย้อมสี การปักปะด้วยผ้าลวดลายต่างๆ การด้นมือ การมัดย้อม |
มผช.50/2546 |
|
|
| ผ้าบาติก
(Batik Fabric) 1. ผ้าบาติก หมายถึง ผ้าที่ใช้เทคนิคการทำลวดลายโดยใช้เทียนเขียน หรือพิมพ์ เส้นเทียนลงบนส่วนของผืนผ้าที่ไม่ต้องการให้ติดสี และระบายหรือย้อมสีในส่วน ที่ต้องการให้ติดสี 2. เส้นด้ายใยธรรมชาติ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากใยธรรมชาติของพืช 3. เส้นด้ายใยเซลลูโลสประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการนำเซลลูโลส ธรรมชาติ เช่น เนื้อไม้ เศษใยฝ้ายมาผ่านกระบวนการสังเคราะห์ |
มผช.51/2546 |
|
|
| ผ้ามัดย้อม
(Tied - Dyed Fabric) 1. ผ้ามัดย้อม หมายถึง ผ้าที่ใช้เทคนิคการทำลวดลายโดยการมัดผ้าที่ทอสำเร็จ แล้ว ด้วยวิธีการต่างๆเช่น พับ มัด เย็บ และใช้อุปกรณ์อื่นๆ ให้เป็นลวดลายตามที่ กำหนด แล้วจึงนำไปย้อมสี 2. เส้นด้ายใยธรรมชาติ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากใยธรรมชาติของพืช 3. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ 4. เส้นด้ายใยเซลลูโลสประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการนำเซลลูโลส ธรรมชาติ เช่น เนื้อไม้ เศษใยฝ้ายมาผ่านกระบวนการสังเคราะห์ . |
มผช.52/2546 |
|
|
| ผ้ายก
(Yok Fabric) 1. ผ้ายก หมายถึง ผ้าลวดลายที่มีเทคนิคการทอคล้ายกับผ้าขิด โดยการยก ตะกอเพิ่มลวดลายในเนื้อผ้าให้พิเศษหรือสลับซับซ้อน ลวดลายนูนที่เกิดขึ้น บนผืนผ้านั้น อาจจะยกด้วยเส้นไหมหรือดิ้นสีต่างๆ ก็ได้ ผ้ายกอาจเป็นผ้าซิ่น หรืออาจยกเฉพาะเชิงซิ่น หรือยกลายตลอดทั้งผืนพร้อมตีนซิ่น หรืออาจมี หน้านาง 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ และดิ้น 4. เส้นด้ายใยผสม หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากใยประดิษฐ์ผสมกับใยธรรมชาติ 5. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 6. ตะกอ หมายถึง ส่วนประกอบของกี่ทอผ้า ทำหน้าที่ยกเส้นด้ายยืนเพื่อให้ เกิดเป็นลวดลาย . |
มผช.62/2546 |
|
|
| ผ้ายกดอก
(Yok Dok Fabric) 1. ผ้ายกดอก หมายถึง ผ้าลวดลายที่ได้จากการทอโดยการยกตะกอเพิ่ม ลวดลายในเนื้อผ้าตั้งแต่ 3 ถึง 8 ตะกอ มีรูปแบบของลวดลายซ้ำๆ เรียงยาว ติดต่อกันเป็นริ้วหรือเป็นแถบตามทิศทางของเส้นด้ายยืน ลวดลายจะเรียงชิด ติดกัน หรือเว้นระยะอยู่ห่างๆ พองามเต็มผืนผ้า 2. เส้นด้ายฝ้าย หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากปุยฝ้าย 3. เส้นด้ายใยประดิษฐ์ หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากการสังเคราะห์ และดิ้น 4. เส้นด้ายใยผสม หมายถึง เส้นด้ายที่ได้จากใยประดิษฐ์ผสมกับใยธรรมชาติ 5. เส้นไหมแท้ หมายถึง เส้นใยธรรมชาติที่ได้จากใยโปรตีนของรังไหม 6. ตะกอ หมายถึง ส่วนประกอบของกี่ทอผ้า ทำหน้าที่ยกเส้นด้ายยืนเพื่อให้ เกิดเป็นลวดลาย . |
มผช.63/2546 |
|
| ความรู้ประกอบ
: เครื่องมือที่ใช้ในการทอผ้า | ผ้ายก | ผ้าจก | ผ้าแพรวา | ผ้ามัดหมี่ | .... |
จากวันที่ 14
พ.ค. 2550
