หมู่บ้านโอทอปเพื่อการท่องเที่ยว

บ้านหนองจิก จังหวัดเพชรบุรี (2551)

บ้านหนองจิก
หมู่บ้านต้นกำเนิดชาวไทยทรงดำแห่งเพชรบุรี บ้านหนองจิก หมู่ที่ 1 ตำบลหนองปรง อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี เป็นหนึ่งหมู่บ้าน OTOP เพื่อการท่องเที่ยวของจังหวัดราชบุรี โดยเป็นหมู่บ้าน OTOP ของจังหวัดเพชรบุรี มาตั้งแต่ปี 2549 จากการมีผลงาน พัฒนาดีเด่น ใน 4 ด้าน คือ
ด้านชุมชน ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP ที่โดดเด่นด้านการท่องเที่ยว และด้าน

ความงามแห่งอัตลักษณ์ชุมชน

- ประเพณีของชาวไทยทรงดำบ้านหนองจิก ถือเป็นอัตลักษณ์ของชุมชน ด้วยความเป็นชนเผ่าที่มีวัฒนธรรมเฉพาะของชาวไทยทรงดำ ได้แก่ การศึกษาและอักษร สืบเนื่องจากสมัยก่อนไทยทรงดำได้รับการศึกษาน้อยมาก เพราะยากจน และโรงเรียนตั้งอยู่ห่างไกลจากหมู่บ้าน ทำให้ชาวไทยดำมีอักษรบันทึกวัฒนธรรมของตนเอง เช่นที่ปรากฏใน คำขับเขยบอกทาง (เพื่อบอกทางไปเมืองแถงแก่วิญญาณ), ขับขึ้นบ้านใหม่ ความรู้ต่างๆ มีการถ่ายทอดกันในครอบครัว แต่ปัจจุบันผู้ที่อ่านอักษรไทดำได้กำลังหมดไป
- ดนตรี การขับร้อง และการละเล่น ใช้แคนและการปรบมือเป็นพื้นฐาน มีเพลงสุดสะแนน เวียง พู่จำดอก และเกริงสร้อย ลีลาแคนมีทั้งแคนแล่น และแคนเดิน ใช้ในโอกาสรื่นเริง เป็นการร่ายกึ่งมีทำนอง ใช้ในพิธีกรรมในวัฒนธรรมของชาวไทดำนั้น ดนตรี การขับร้อง และการละเล่นจะปะปนผสมผสานกันอยู่มาก
- การแต่งกายไทยทรงดำ ซึ่งมีการแต่งกายที่เป็นเอกลักษณ์โดยจะเน้นสีดำ จึงเป็นที่มาของชื่อ ไทยทรงดำ เนื่องจากเสื้อผ้าที่สวมใส่จะเป็นสีดำ ซึ่งผ้านั้นจะมีการทอกันเองในชุมชนเรียกกันว่าผ้าลายแตงโม
- นอกจากนี้ชาวไทยทรงดำยังมีความเชื่อเรื่องขวัญ เมื่อเกิดความเจ็บป่วย จะมีการทำพิธีเรียกขวัญ หรือเสนขวัญ โดยมี แม่มด เป็นผู้ทำพิธี ทำหน้าที่ต่ออายุ และแก้ไขการกระทำต่างๆ ที่ผิดผี อันเป็นสาเหตุให้เกิดความเจ็บป่วย

ผลิตภัณฑ์เด่น

ผลิตภัณฑ์กลึงไม้ตาล ผลิตขึ้นแห่งแรกของประเทศไทย ที่หมู่ที่ 1 ตำบลหนองปรง อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี ปัจจุบัน ครัวเรือนในหมู่บ้านประมาณ 65 - 70 % ประกอบอาชีพการกลึงไม้ตาล เป็นอาชีพเสริม

แหล่งท่องเที่ยว

ผลิตภัณฑ์กลึงไม้ตาล ผลิตขึ้นแห่งแรกของประเทศไทย ที่หมู่ที่ 1 ตำบลหนองปรง อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี ปัจจุบัน ครัวเรือนในหมู่บ้านประมาณ 65 - 70 % ประกอบอาชีพการกลึงไม้ตาล เป็นอาชีพเสริม จังหวัดเพชรบุรี ได้อนุรักษ์และสืบสานความเป็นไทยทรงดำ วิถีชีวิตของคนในชุมชนตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย เก็บรวบรวมเรื่องราวของชาวไทยทรงดำที่เป็นทั้งเอกสาร ภาพถ่ายและอุปกรณ์ข้าวของที่ใช้ในชีวิตประจำวันของชาวไทยทรงดำ และกิจกรรมการแสดงประเพณีวัฒนธรรมต่างๆ ให้ชม พร้อมบรรยายถ่ายทอดความรู้ให้ทุกท่านที่มาเยี่ยมชม

ประเพณี วัฒนธรรม

การอนุรักษ์ประเพณีวัฒนธรรมไทยทรงดำ
บ้านหนองจิก หมู่ที่ 1 เป็นหมู่บ้านที่เป็นจุดกำเนิดหรือเป็นต้นตอของไทยทรงดำ ซึ่งถือว่าเป็นชุมชนไทยดำอย่างแท้จริง เพราะเรื่องราวความเป็นไทยทรงดำส่วนใหญ่มาจากหมู่บ้านหนองจิกนี้แทบทั้งสิ้นบ้านหนองจิก หมู่ที่ 1 มีชื่อเรียกหลายชื่อเช่น “หมู่บ้านตาลเยี่ยน” “หมู่บ้านหนองต้าง”และ “บ้านหนองจิก”

สำหรับที่มาของชื่อบ้านหนองจิกเกิดจากการที่ชุมชนอยู่กันกระจายเป็น 3 กลุ่ม
กลุ่มที่ 1 ชุมชนบ้านตาลเยี่ยน ที่มาก็มาจาก ศาลเจ้าพ่อตาลเยี่ยน ที่เป็นสิ่งรวมใจของชาวบ้าน เป็นชุมชน ที่อยู่ทางด้านทิศใต้ของหมู่บ้าน
กลุ่มที่ 2 ชุมชนบ้านหนองต้าง ที่มาก็มาจาก ในบริเวณหมู่บ้านจะมีหนองน้ำและมีต้นต้างขึ้นเป็นจำนวนมาก (ต้นต้าง ก็คือต้นโสน) เป็นชุมชนที่อยู่ทางทิศเหนือของหมู่บ้าน
กลุ่มที่ 3 ชุมชนบ้านหนองจิก ที่มาก็มาจาก ในบริเวณหมู่บ้านจะมีหนองน้ำ และมีต้นจิกซึ่งเป็นไม้ยืนต้นขึ้นเป็นจำนวนมาก จึงเรียกชุมชนกลุ่มนี้ว่าบ้านหนองจิก ซึ่งเป็นชุมชนที่อยู่ส่วนกลางของหมู่บ้าน ต่อมามีการแบ่งเขตหมู่บ้าน ทางราชการ จึงให้ตั้งชื่อหมู่บ้านของ
หมู่ที่ 1 ว่า “บ้านหนองจิก” ซึ่งเป็นชุมชนส่วนใหญ่ของหมู่บ้าน

เสนเฮือน คือการเซ่นผีเรือนของชาวไทยทรงดำ คำว่า “เสนเฮือน” เดิมคงเป็นเซ่นผีเฮือนแล้วกร่อนเป็น เซ่นเฮือน
จึงกลายเป็น “เสนเฮือน” การเสนเฮือน แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ 1. เสนเฮือนธรรมดา 2. เสนผีเรียกขวัญ

วัฒนธรรมด้านภาษาท้องถิ่น ชาวไทยทรงดำ มีภาษาพูดและภาษาเขียนเป็นของตนเองภาษาไทยทรงดำมีลักษณะไม่แตกต่างไปจากภาษาไทยกลาง กล่าวคือมีลักษณะเป็นคำโดดพยางค์เดียว เช่น คำว่าอ้าย เอม แลง งาย ช่วง เสื้อ เสื่อ สาด เป็นต้น ถ้าจะมีคำหลายพยางค์ก็เอาคำโดดมาผสมกัน เช่น ซ่วงฮี - กางเกง ขายาว ลุก-ลูกคนแรก กกแนน-บุญแต่ปางก่อน
ผ้าฮ้าย-ผ้าขี้ริ้ว เฮื่อนฮ้าย- เรือนไม่ดี และไม่มีเสียงควบกล้ำ

สิ่งอำนวยความสะดวก

- ที่พักแบบโฮมสเตย์
- ร้านค้าชุมชน
- ตู้โทรศัพท์
- การคมนาคมสะดวก

ผู้ประสานงาน

- นางสาวสมพร หอมกลิ่น กำนันตำบลหนองปรง (ประธานศูนย์เรียนรชูุ้มชนบ้านหนองจิก) โทร 08-7010-6877
- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปรง โทร 032-446416
- เว็บไซต์ www.bannongjik.com

การเดินทาง

เดินทางจากถนนเพชรเกษมขาล่องใต้ ห่างจากที่ว่าการอำเภอเขาย้อยประมาณ4 กิโลเมตร แล้วชิดขวาเพื่อกลับหัวรถ ที่หน้าโรงงานโกลเบส เมื่อกลับหัวรถให้ชิดซ้ายประมาณ 500 เมตร จะเห็นทางเข้าหมู่บ้าน

แผนที่


คัดเลือก ปี พ.ศ. 2551 ที่มา : กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย